Το πρωινό φως στον Καβρό δεν είναι σαν τα άλλα. Πέφτει πλάγια, αργά, σαν να ξέρει ότι έχει όλη την ημέρα μπροστά του. Δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα. Απλώς είναι εκεί, πάνω στο νερό, και περιμένει να το προσέξεις.

Θυμάμαι μια φορά, πριν χρόνια, που καθόμουν στην ακρογιαλιά τα πρώτα λεπτά μετά την ανατολή. Δεν είχα σχέδιο. Δεν είχα ατζέντα. Απλώς κοίταζα το φως να αλλάζει χρώμα πάνω στο Λιβυκό, από ασημί σε χρυσό, τόσο σιγά που αν κοιτούσες κατευθείαν δεν θα το έβλεπες να συμβαίνει. Έπρεπε να κοιτάξεις αλλού και μετά να ξανακοιτάξεις, για να καταλάβεις πόσο είχε αλλάξει.

Αυτό είναι, νομίζω, το μάθημα της Κρήτης — αν μπορεί κανείς να το πει μάθημα. Η αλλαγή δεν χρειάζεται θέαμα. Χρειάζεται χρόνο, και μια κάποια απομάκρυνση από την επιθυμία να ελέγχεις το πότε και το πώς.

Στα Χανιά, οι άνθρωποι έχουν μια σχέση με τον χρόνο που μοιάζει ξένη σε όσους έρχονται από πόλεις γεμάτες ρολόγια. Το καφενείο δεν κλείνει στην ώρα του. Το ψωμί ψήνεται όταν είναι έτοιμο, όχι όταν λέει η συνταγή. Και η θάλασσα — η θάλασσα ιδίως — δεν νοιάζεται καθόλου για το πρόγραμμά μας. Είναι εκεί το πρωί, το μεσημέρι, το βράδυ, ίδια και διαφορετική κάθε φορά, περιμένοντας όχι εμάς αλλά τη δική της στιγμή.

Έχω μάθει να κάνω μια απλή άσκηση όταν βρίσκομαι κοντά σε νερό σαν κι αυτό: κάθομαι, χωρίς κινητό, χωρίς βιβλίο, και μετράω πόσες αναπνοές χρειάζονται μέχρι να νιώσω ότι δεν χρειάζομαι τίποτα άλλο εκτός από αυτό που ήδη έχω μπροστά μου. Κάποιες φορές είναι δέκα αναπνοές. Άλλες φορές χρειάζονται πενήντα, εκατό, γιατί το μυαλό αντιστέκεται, θέλει να πάει κάπου αλλού, να σκεφτεί κάτι επείγον που στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου επείγον.

Αλλά όταν έρχεται εκείνη η στιγμή — και πάντα έρχεται, αν της δώσεις χρόνο — καταλαβαίνεις γιατί κάποιοι τόποι έχουν αυτή τη δύναμη να σε ξαναφέρνουν σ’ έναν ρυθμό πιο ανθρώπινο, λιγότερο μηχανικό.

Το καλοκαίρι του 2026 θα βρεθούμε ξανά εκεί, στον Καβρό, με το ίδιο φως να μας περιμένει σαν να μην έφυγε ποτέ.